Media-opleidingen en fotografie
Roelof van der Schaaf (Ontwerper/fotograaf/chaosregelaar)

Specifieke fotografie-opleidingen zijn er nog wel, zowel op mbo- als hbo-niveau. Op een paar kunstacademies is fotografie een afstudeerrichting van een media-opleiding. Als we bedenken dat er meer dan 130 opleidingsinstituten zijn die meerdere media-opleidingen aanbieden dan zal het wel een populair vak zijn.
Het is een logische ontwikkeling dat fotografie gekoppeld wordt aan meerdere media. Een fotograaf kan waarschijnlijk prima video schieten en monteren als een cameraman/vrouw andersom goede foto’s kan maken. Daar is niets op tegen, integendeel, het vergroot je kansen op werk als je multimediaal geschoold en gemazeld bent. Dus leve de multimediaopleidingen. Maar wat stellen die opleidingen nu eigenlijk voor?
Mbo (de plan-van-aanpak-colleges voor leerlingen vanaf 15 jaar)
Het mbo biedt (officieel) meer dan 36 beroepsopleidingen in de creatieve sector aan. Het competentiegerichte onderwijs (inclusief kerntaken en kwalificatiedossiers) is een warboel aan interpretaties en jaarlijkse aanpassingen. De meeste beroepen in de media vereisen hbo-niveau, dus een mbo-opleiding zou feitelijk een voorbereiding kunnen (moeten) zijn op een hbo-vervolgopleiding. Tegelijkertijd lijkt het er op dat mbo-leerlingen toegang krijgen tot beroepen die in het verleden specifiek hbo waren (bijvoorbeeld cameraman/vrouw).
Het stikt trouwens van de mbo-mediamanagementopleidingen voor 16-jarigen terwijl de ontwikkeling in het hersendeel dat specifiek over ‘management’ gaat pas rond hun 21e jaar afgelopen is. Intussen leer je (bedacht door plan-van-aanpak-ambtenaren) dat je zonder een plan van aanpak niet kunt functioneren omdat je voornamelijk in groepen werkt. Ik vraag mij wel af wat de beroepskansen voor iemand met bijvoorbeeld de opleiding mbo Grafisch Management dan zijn.
De voorlichting door mbo-fabrieken biedt voornamelijk glossy folders en door externe ontwerpbureaus ontworpen (vaak niet-functionele) websites waarin het woord ‘leuk’ veel wordt gebruikt. Maar is dat erg als je weet dat de meeste mensen in beroepen terechtkomen door talent, toeval en geluk (die misschien niets met media van doen hebben)? Dus als je een startkwalificatie moet halen dan kan je dat ook met een media-opleiding bereiken.
Voor mediatesten en downloaden vragenlijst voor een open dag klikt u hier. Mbo-opleidingen in de buurt: A12, Rijn IJssel en ROC Nijmegen
Hbo
Een kustacademie is gericht op individuele ontplooiing van het kunstenaarschap terwijl een hogeschool meer gericht is op algemene vakcompetenties. Fotografie is vaak een afstudeerrichting en dan heb je dus al kennisgemaakt met meerdere vakdisciplines voordat je die afstudeerrichting kiest. Dan kan je eindelijk aan de slag als gediplomeerd fotograaf, je doet wat investeringen en dan mag je als nieuwsfotograaf een contract ondertekenen waarbij al je rechten naar de opdrachtgever gaan en jij 18 euro (ex btw) mag beuren als je geluk hebt. Hier in Arnhem kan je zelfs gratis aan de slag voor een bedrijf maar dan mag je je eigen werk wel op je persoonlijke website plaatsen. Kortom, de waardering voor je studie, inzet en enthousiasme kan je beter voor jezelf in gaan zetten. Het hbo ligt ook nog eens onder vuur (mbo volgt nog) dus kies een studie/instelling die het beste bekend staat. Hbo-opleidingen in de buurt: ARTEZ, HAN en HKU.
RTFM
RTFM is Buitenlands voor ‘lees eens de gebruiksaanwijzing’ voordat je allerlei vragen gaat stellen over het gebruik van een camera. Ervaring opdoen met fotograferen en het uit je hoofd leren van de gebruiksaanwijzing is misschien wel de beste opleiding, want de meeste technieken staan daarin beschreven. Door het domweg uit te proberen worden begrippen als ISO, diafragma, scherptediepte en het gebruik van lenzen vanzelf duidelijk.
Fotograaf is geen beschermd beroep en talent kan je niet leren. Dus hierbij wat tips voor als je naar een voorlichtingsdag gaat:
1. Vraag eens naar het portfolio van de docenten waar je les van gaat krijgen.
2. Vraag wat de specifieke kenmerken van de opleiding zijn: groepswerk, beoordeling, herkansing en vervolgstudies.
3. Vraag naar de beroepsmogelijkheden nadat je de opleiding hebt afgemaakt, waar zijn oud-studenten terechtgekomen?
4. Vraag wat de mogelijkheden zijn als (hopelijk snel) blijkt dat je de verkeerde keuze hebt gemaakt.
Mijn dagelijks fotoblog is te vinden op Panoply, niet altijd actueel maar wel bij de tijd want elke dag een nieuw bericht over fotografie, Arnhem en omstreken of ontwikkelingen die er hopelijk (niet) toe doen.
Kees Crone op zaterdag 21 januari 2012 om 12:52 uur
Een prettig geschreven instructie. Een must read voor iedereen “die iets met fotografie” wil.