Scherptediepte, bestaat het nog?
Roelof van der Schaaf (Ontwerper/fotograaf/chaosregelaar)
Opvallen doet het wel, een foto die nu niet eens van voren naar achteren haarscherp is. Met veel automatische camera’s kan je dat ook niet meer instellen terwijl het misschien wel het belangrijkste middel van fotografie (en film) is. Niets is mooier als er, in een dialoog tussen twee mensen, de scherpte van de personen wordt verlegd.
Digitalisering betekent ook scherpteversterking, echter, als je het licht uitdoet dan krijg je problemen met scherpte (en ruis). Iets met licht misschien?
Ja, en ook met diafragma. Fotografie is een combinatie van licht, diafragma en sluitertijd. ISO (de gevoeligheid) neemt meer (bijvoorbeeld 1600 ISO) of minder (bijvoorbeeld 100 ISO) licht op als het diafragma (de lensopening) vast staat.
Bij ISO 100 met een diafragma van 3.2 laat een sluitertijd van 1/30ste seconde meer licht door dan 1/500ste . Zo simpel ligt dat nu eenmaal.
Maar ja dat licht. Je hebt te maken met Kelvin , Lux en Lumen en dat zorgt er voor dat je soms rood- of blauwzweem op je foto krijgt. Een mooie test is om een interieur overdag met al je lampen aan te fotograferen. Zet je de camera op daglicht dan wordt het daglicht wit en de lampen geel en bij kunstlicht zijn de lampen wit en het daglicht blauw. Als de camera op automaat staat en dan krijg je de meest wonderlijke combinaties die een kunstschilder jaloers kan maken.
Die flitser, ingebouwd in je camera, produceert alleen maar daglicht (5600+ graden Kelvin) en gaat met de snelheid van het licht recht van voren aan het werk om van je avondopnamen een platte sfeerloze herinnering te maken, behalve bij concerten, dan zijn de flitslampjes vaak een mooie (tot ergernis van de lichtontwerpers) aanvulling op de lichtshow. Overdag is flitslicht wel mooi als ‘invullicht’, vooral bij portretten als het verschil tussen het omgevingslicht en de persoon te groot is.
Dus hoe minder licht je toelaat op de sensor van je camera hoe meer je de scherptediepte van je foto kan controleren. Vergeet niet scherp te stellen als dat kan want anders doet de camera maar wat en dan duurt het misschien heel lang voor dat je werk in het Museum voor Moderne Kunst hangt.
Een studiofotograaf werkt natuurlijk professioneel met deze gegevens. De belichting is dan iets meer dan een flitser, auto’s , voedsel en natuurlijk mode zijn zeer arbeidsintensieve vormen van fotografie waarbij scherptediepte en licht een belangrijke rol spelen.
Mijn dagelijks fotoblog is te vinden op Panoply, niet altijd actueel maar wel bij de tijd want elke dag een nieuw bericht over fotografie, Arnhem en omstreken of ontwikkelingen die er hopelijk (niet) toe doen.
