Verbinden: wees bang en doe het toch!
Susanne ten Doesschate
Een nieuw jaar. Tijd om te ijken en tijd voor nieuwe kansen. Maar zijn die nieuwe kansen er voor iedereen? Zijn die kansen er ook voor bijvoorbeeld de verloren generatie uit de Londense voorsteden? De jeugd die vorig jaar plotseling ontvlamde in totale anarchie?
In een uitzending van Al Jazeera werd ik onlangs weer herinnert aan wat zich daar heeft afgespeeld en aan mijn idee hier vorig jaar al een blog over te posten. Want, zoals zo velen, heb ook ik hier een mening over.
Engagement
Mijn mening werd gedeeld door een jongerenwerker uit de getroffen wijk Tottenham die tijdens de Al Jazeera uitzending van vrijdag 7 januari aan het woord was. Hanna Adu sprak over ‘engagement’. Ze vertelde dat jongeren van nu zich sterk buitengesloten voelen. Ze doen onvoldoende mee in de maatschappij die vooral óver hen praat maar niet met hen. Ik herken deze behoefte van jongeren via de verhalen van de jongerencoaches. Ook zij geven aan dat het op een laagdrempelige manier contact maken en vragen wat de jongere(n) in kwestie nodig heeft/hebben werkt. Niet praten over maar met de jongere. Open, zonder pretenties. Het moet vooral authentiek en oorspronkelijk zijn, zonder vooraf bepaalde doelen of dubbele agenda’s.
Adu heeft het ook over het ontbreken van tools om met je frustratie om te gaan. Dat ontbreekt volledig volgens haar. De tools die mijns inziens goed werken in dit kader zijn gesprekken met jongeren, individueel of in groepsverband, over wie zij zijn en wat ze nodig hebben. Zorgen dat je weer aangesloten bent op jezelf en jouw eigen waarden, behoeften, dromen en wensen in plaats van (af)reageren op je omgeving en je identiteit ontlenen aan niet-constructieve acties. Weer weten voor wie of wat je je inzet en waar je het allemaal voor doet. Klinkt eenvoudig, en dat is het ook. De eenvoud ervan zit volgens mij in de openheid van de hulpverlener of begeleider. Maakt die persoon zich wel kenbaar? De eenvoud zit ‘m dus in het zijn wie je bent, het laten zien wie je bent. Eenduidigheid. De persoonlijke houding moet geïntegreerd zijn in de beroepshouding: de professional moet een eigen gezicht hebben.
Teveel jongeren voelen zich niet betrokken bij de maatschappij, zegt Gillian Slovo in dezelfde uitzending. En volgens haar zijn er teveel van deze jongeren die niets te verliezen hebben. Slovo heeft talloze betrokkenen bij de riots van vorig jaar geïnterviewd en constateerde in de verhalen van bijvoorbeeld de politie dat deze zich totaal overdonderd voelde, en te bang was om te handelen. De interviews zijn bewerkt tot theaterstukken waarin de oorspronkelijke teksten als uitgangspunt zijn genomen om er een realistisch stuk van te maken. Voor de verwerking van de trauma’s erg belangrijk, aldus Slovo.
Volgens haar is het vooral een politiek probleem. Daar ben ik het mee eens. Zoals één van de jongerencoaches van 2GetThere in Arnhem aangaf in gesprek met één van de lokale fracties: ‘de politiek wil wel graag dat jongeren zich meer betrokken en verbonden voelen met politieke kwesties, maar is de politiek eigenlijk wel betrokken bij en op de hoogte van de belevingswereld van de jongere van deze tijd?’
In de NRC next van 9 januari jongstleden, in het artikel over het linkse imagoprobleem, wordt gesproken over een paradoxale oplossing. Een combinatie van het paternalistische beleid van links en het morele appel van rechts.
Het gaat om het hanteren van deze paradox. Voor dat je überhaupt iets doet met deze groepen, zal je eerst moeten weten wat er leeft. Contact moeten maken met deze groep. Zorgen dat zij weer aangesloten zijn. Ervaringdsdeskundigheid en aansluiten op de belevingswereld is in dit proces onontbeerlijk. Er moet sprake zijn van herkenning.
Gezien en gehoord worden
Weten we eigenlijk wel wat jongeren van deze tijd willen en vooral nodig hebben om weer aansluiting te vinden bij de maatschappij om zich van hieruit blijvend te kunnen ontwikkelen? Is het niet zo dat iedereen eerst gezien en gehoord wil worden om wie die is? En om daarna in alle rust en veiligheid zich verder te kunnen ontwikkelen? Als we accepteren dat dit de enige manier is voor duurzame groei en ontwikkeling van onze jongeren dan hebben we wat mij betreft al de helft gewonnen. Dit kost geen geld, maar levert geld en veiligheid op. Het gaat hier over menselijke waarden en over het maken van contact. Onvoorwaardelijk. Aandacht en transparantie, professionele liefde zijn hierin sleutelwoorden. Zij maken het verschil en creëren bewustzijn bij en over deze groep die als we niet uitkijken net als in de getroffen voorsteden van Londen ook elk moment kan ontploffen van totale afgescheidenheid en de frustratie die hieruit voort komt.
Naar binnen
2012 kan een goed jaar worden als eerst bij onszelf te rade gaan. Naar binnen kijken in plaats van steeds maar weer naar buiten. Onze waarde en identiteit rust niet op zaken die zich buiten ons afspelen. Zoek het wat dichterbij huis! Als we ervan uitgaan dat volwassenen het voorbeeld zijn voor ‘onze’ jongeren, dan vraagt dit ook van ons naar binnen te gaan en te erkennen wat er zich werkelijk in ons afspeelt. Contact maken is levend maken wat er in ons en zich tussen ons afspeelt. Zonder hoog laag, zonder camouflage en andere afleidingsmanoeuvres en valse zekerheden die ons veilig op afstand hebben gehouden van de ander die we niet willen en waar we niets mee kunnen. We moeten weer opnieuw beginnen. Alles eraf en zonder vooringenomenheid delen wat er echt leeft. Niet van vanuit macht maar op basis van gelijkwaardigheid en respect. En dat is eng. Mijn advies voor 2012? Wees bang en doe het toch!
Susanne is projectleider van 2GetThere, een succesvol coachingsproject voor en door jongeren in Arnhem, www.2getthere.info
