vrijdag 3 december 2010 om 13:07 uur
Een tussenopname van de vier plannen Rijnboogproject
Gisteravond zijn er door het Rijnboogatelier vier denkrichtingen voor het veel besproken Rijnboogproject gepresenteerd aan het publiek. Tess Broekmans (projectleider en stedenbouwkundige Urhahn Urban Design) presenteerde de vier denkrichtingen en liet de vele mogelijkheden zien.
Deze avond, zo vertelt Gerrie Elfrink (wethouder Arnhem, Rijnboog), is bedoeld als een tussenopname om het publiek een kijkje in de keuken te geven en niet eind januari met een eindproduct te komen zonder dat het publiek van de ontwikkelingen op de hoogte was. Betrokkenheid van het publiek (de geinteresseerden; de inwoners van Arnhem; de winkeliers etc.) word erg serieus genomen door deze wethouder.
De ideeën zijn onder andere geput uit een eerder debat, de reacties van het publiek op dat debat, de site en het marktkraampje waar Gerrie Elfrink ook bij aanwezig was. Een aantal belangrijke aspecten zijn daaruit voortgekomen: de Weerdjesstraat, de Nieuwstraat en de Rodenburgstraat onder handen nemen en kijken hoe die te betrekken; de verbinding binnenstad met de Rijn daarin ook een rol gaan spelen, met de bedoeling om de Rijnkade meer op de kaart te zetten in combinatie met Noord en Zuid Arnhem bij elkaar te betrekken en als laatste het Kenniscluster, dat nu het Kunstencluster wordt genoemd, moet daar een plek in krijgen. ‘Cultuur is geen doel maar een middel om een aantrekkelijk stuk stad te maken’, aldus Tess Broekmans.
In het eerste plan staat het kerkplein centraal. Het kunstencluster staat daarin centraal en neemt dan ook veel ruimte in. Het zou dan kunnen zijn dat het blok aan de Rodenburgstraat gesloopt moet worden, maar dat is optioneel. Het kerkplein wordt kleiner gemaakt en er komt een brug over de Rijn vanuit de Rodenburgstraat. Het tweede plan is de binnenstad door te trekken naar de Rijnkade. Het kunstencluster komt dan aan de Rijnkade aan de Nieuwstraat. De brug komt uit het kunstencluster en leidt ons naar de overkant. De entree van het theater komt aan de kant van de kade en het kunstenplein op de hoek gekoppeld aan de brug, de Broerenstraat wordt hierbij het Broerenplein. De straat die in dit model centraal staat is de Nieuwstraat. De Rodenburgstraat zal meer op wonen gericht zijn.
Het derde plan is het Rijnpark aan de binnenstad. Het kunstencluster komt in Zuid te staan. Het probleem van dit plan is dat er hier een centrum mist. Wel het wonen en winkelen past hier goed in, vanwege de locatie van het kunstencluster. Dit plan is dan ook verworpen. Het vierde plan is het Cultuurkwartier, waarbij de instellingen verschillende plekken krijgen. Het museum komt aan de overkant van de Rijn, in Zuid. Het filmtheater komt op de hoek van de Nieuwstraat/Weerdjestraat en de brug wordt bij de Nieuwstraat geplaatst. De Nieuwstraat wordt de cultuurstraat, het winkelblok zit direct aan de stad en een plein aan de kop van de Nieuwstraat. Aan de Rijnkade en de Rodenburgstraat is er woongelegenheid. Het theater wordt aan de Weerdjesstraat geplaatst met ruimte voor lossen&laden en een mooie entree.
Dit zijn heel kort de drie denkrichtingen waaruit verder wordt nagedacht over een definitief plan. Uit het publiek kwam opvallend veel kritiek over het idee van het plaatsen van een brug (vanuit óf de Nieuwstraat óf de Rodenburgstraat) die naar Zuid zal leiden. Als het museum in Zuid is dan gaat niemand in Noord ernaar toe werd gezegd. Gerrie Elfrink kon het idee van de brug goed uitleggen door te zeggen dat het benutten van de stadsblokken ervoor kan zorgen dat dit geen nutteloos en verwaarloosd gebied wordt. Als daar een museum komt te staan zal dit een goed onderhouden en gebruikt gebied worden. Daarnaast de opmerking dat ze moeten oppassen dat er niet te veel nieuwe dingen als de brug worden toegevoegd.
‘Laten we ons nu eerst maar eens richten op het probleem om de binnenstad meer te betrekken bij de Rijnkade’, aldus een zeer aanwezige spreker uit het publiek. Ook is er de vraag of er nagedacht is over de flexibiliteit van de functies, zoals de winkels. Als er winkels bijkomen in één van die plannen is er kans dat het leegtrekt in de gebieden in het centrum en rondom het Willemsplein. Waarom je niet focussen op woningbouw en het kunstencluster? Als laatste een opmerking met betrekking tot de crisis en de forse bezuinigingen op kunst en cultuur; is dit plan niet te groots en te risicovol als er een kostbaar kunstencluster wordt gebouwd dat uiteindelijk niet tot nauwelijks niet benut kan worden vanwege de crisis?
Op 15 december zal het Rijnboogatelier één schetsontwerp presenteren. De op- en aanmerkingen van deze avond worden ook meegenomen, net als dat er hier op de site en op de site van het Rijnboogatelier gereageerd kan worden. Eind januari 2011 wordt er door de Raad besloten over het eindontwerp. Ik zie graag reacties hieronder!
stew op vrijdag 3 december 2010 om 14:23 uur
Ik was bij de presentatie van Tess. Wat was dat zouteloos en ongeinspireerd, een stad als Arnhem onwaardig. Gemiste kans. Wat ben ik benieuwd wat ze in die paar dagen tot de 15e aan schetsontwerp in elkaar kunnen draaien. Hopelijk beter gepresenteerd dan deze tussentijdse schetsen.
Trouwens, hoe kan het dat gemeente Arnhem een Nijmeegs reclamebureau de opdracht geeft om het inspiratieboekje bij dit project in elkaar te zetten. In Arnhem zit genoeg talent om er iets moois van te maken.
Eric Derksen op vrijdag 3 december 2010 om 17:16 uur
Ik kon niet en uit de krant van vanochtend en andere berichten maak ik op dat ik niet veel heb gemist.
Wél stel ik vast dat alle denkrichtingen zo in elkaar zijn gezet dat veel waardevolle elementen in de discussie vanzelf de nek wordt omgedraaid, doordat deze min of meer onlosmakelijk zijn gekoppeld aan onhaalbare ideëen en vergezichten die bij voorbaat al gedoemd zijn te worden afgeschoten.
Mijn vrees is dat na 15 december een mengelmoes overblijft van vlees nog vis, waar ogenschijnlijk vor ieder wel wat inzit, maar waar uiteindelijk niemand op zit te wachten en blij van wordt: lang leve het proces van meedenken en meepraten!
Om over een tijdje als college en raad niet alsnog je keutel weer te moeten intrekken lijkt het me verstandig om vooral nu klein te beginnen (op de as tussen roermondsplein - kerkplein - beekstraat) en diverse opties nog open te houden en niet te hard van stapel te lopen met het nemen van verregaande beslissingen die over een paar jaar weer achterhaald zijn.
Het positieve dat het proces tot nu toe heeft opgeleverd is het inzicht dat rijnboog en stadsblokken elkaar kunnen versterken en daarom niet los van elkaar moeten worden ontwikkeld. De kennelijk vermaledijde loop/fietsbrug tussen de beide bruggen vormt hierbij de verbindende schakel.
Geerst op vrijdag 3 december 2010 om 18:35 uur
Ik was gisteravond wel aanwezig, en ik vond het allesbehalve een nutteloze tijdsbesteding. Het klopt wel een beetje wat @Stew meldt: de presentatie kwam enigszins ongeinspireerd over. Bovendien was het verhaal abstract en hier en daar een beetje warrig.
Toch kan er uit de presentatie wel worden afgeleid welke richting de plannenmakers uit willen met Rijnboog. In grove, grote lijnen is het schetsontwerp dat over twee weken gepresenteerd wordt al duidelijk. Hieronder de belangrijkste elementen.
[b[Weerdjesstraat
Dat het verkeer in de Weerdjesstraat een probleem vormt is duidelijk. Dat dat probleem moet worden opgelost is ook duidelijk. Hoe dat wordt opgelost (tunnel, verdiepte aanleg, et.) is afhankelijk van de invulling van het gebied (dat is nog onduidelijk) en de financiele ruimte (en ook die is onduidelijk).
Ik verwacht niet dat er in het schetsontwerp al een keuze wordt gemaakt, maar dat dit pas later bij de behandeling van het schetsontwerp aan de gemeenteraad wordt overgelaten.
Voetgangersstromen
Veel aandacht is er voor de voetgangersstromen vanuit de stad naar de Rijn. In het schetsontwerp zullen twee belangrijke routes staan voor voetgangers: van de Weverstraat via de Nieuwstraat naar de Rijnkade en van de Bakkerstraat via de Rodenburgstraat naar de Rijnkade. De Nieuwstraat als ‘Cultuurstraat’ en de Rodenburgstraat als winkelstraat.
Overigens zal er in het schetsontwerp nog een derde route richting Rijnkade staan, en dat is via de Stadsblokken/Arnhem-Zuid. Want:
Geen brug te ver
Samen met Rijkswaterstaat wordt op dit moment onderzocht hoe er op maaiveldhoogte een fietsbrug tussen de Rijnkade en de Stadsblokken gerealiseerd kan worden. De kritiek, die hierboven in het artikel wordt genoemd, kwam met name vanuit de onjuiste aanname dat deze brug even hoog zou worden als de al bestaande bruggen. Dat is niet de bedoeling.
De fietsersbrug verbindt niet alleen de Stadsblokken met de Rijnkade, maar wordt waarschijnlijk ook gebruikt als route naar een van de onderdelen van de cultuurplannen binnen Rijnboog.
Cultuur
Wat er precies aan cultuur in Rijnboog verschijnt (filmhuis, schouwburg, museum) en wanneer is onduidelijk. Dat is afhankelijk van de hoeveelheid geld. Het is niet waarschijnlijk dat alle drie de onderdelen tegelijkertijd gebouwd kunnen worden omdat daar eenvoudigweg de financiele middelen niet voor zijn. Waarschijnlijk wordt het cultuurcluster in het schetsontwerp daarom uit elkaar getrokken, waarbij het museum (mogelijk ooit) op de Stadsblokken wordt gerealiseerd, het Filmhuis (vrijwel zeker) in de Nieuwstraat terecht komt en de Schouwburg als een soort geluidswal op de Trans gebouwd gaat worden.
Kerkplein-Rodenburgstraat
Over het Kerkplein kunnen we kort zijn. Het plein verdwijnt en wordt voor een groot gedeelte dichtgebouwd met op de begane grond winkels en daarboven woningen.
Ook voor de Rodenburgstraat zijn plannen om daar een winkelstraat van te maken. Probleem is alleen dat de Rodenburgflat daar feitelijk in de weg staat. Ik verwacht dat in het schetsontwerp wordt voorgesteld om de flat (inmiddels voor de derde keer in de plannen) te slopen en te vervangen door winkels met woningen erboven.
Jansbeek
tot slot: als er een onderdeel is dat zeker in Rijnboog een prominente plek krijgt, dan is dat de terugkeer van de Jansbeek. Hoe de beek precies gaat lopen is afhankelijk van de invulling van het gebied. Ik gok erop dat de Jansbeek in het schetsontwerp door de Nieuwstraat richting Rijn zal lopen.
Maar goed. Dit is mijn inschatting. Het kan best zijn dat de plannenmakers op 15 december hele andere plannen uit de hoge hoed toveren.
Addy Plieger op vrijdag 3 december 2010 om 20:22 uur
Maar er is toch altijd beweerd dat de kracht van het cultuurcluster juist het cluster was? Dat de ene instelling de andere zou versterken? Is die overtuiging nu losgelaten? Wat is dan nog de meerwaarde van de verhuizing?
Lex Kwee op vrijdag 3 december 2010 om 22:56 uur
“Wat is dan nog de meerwaarde van de verhuizing?” vraagt @Addy Plieger terecht. En daar hoort nog een vraag bij. Wat gebeurt er met de gebouwen die de verhuizende cultuurinstellingen achter laten? Komen die leeg te staan?
De tragedie van de Kop van Zuid (Rotterdam) laat zien dat clustering in een nieuw gebied het leven uit aangrenzende gebieden kan trekken, als daar geen nieuwe gebruikers in komen.
En daar schiet de stad dus niets mee op.
Marloes Lammers op vrijdag 3 december 2010 om 23:27 uur
“Dat het verkeer in de Weerdjesstraat een probleem vormt is duidelijk. Dat dat probleem moet worden opgelost is ook duidelijk. Hoe dat wordt opgelost (tunnel, verdiepte aanleg, et.) is afhankelijk van de invulling van het gebied”
er zal mij vast iets ontgaan, maar als je van zuid de stad in wil dan is de Weerdjesstraat de enige doorgang. Op welke manier kan een tunnel dan wel verdiepte aanleg daar een einde aan maken?
Een fietsbrug op maaiveldhoogte? dan moet het scheepvaartverkeer gewoon een blokje om of wordt het een ouderwetse ophaalbrug?
Schiet mij maar lek
Arend de Zwart op vrijdag 3 december 2010 om 23:39 uur
“... en als laatste het Kenniscluster, dat nu het Kunstencluster wordt genoemd.”
Is het vreemd als ik zeg dat ik er niets meer van begrijp? Oorspronkelijk was er sprake van een kenniscluster en een cultuurcluster. Maar als ik het goed begrijp wordt het kenniscluster nu het kunstencluster. En komt er dan nog steeds een cultuurcluster?
De berichtgeving hierboven, in zoverre dit berichtgeving is, maakt de verwarring alleen maar groter.
Geerst op vrijdag 3 december 2010 om 23:50 uur
@Addy:
De huidige samenwerking tussen Musis en de Schouwburg bewijst dat je voor synergie niet per se samen in een gebouw moet zitten. Maar je vragen zijn terecht. Ik ben benieuwd naar de antwoorden van wethouder Elfrink.
@Lexkwee:
Wanneer de cultuurinstellingen verhuizen, komen de gebouwen leeg te staan. Vooralsnog voor kosten van de gemeente… Ook dat is een mooie vraag voor wethouder Elfrink om te beantwoorden.
Het leegtrekken van aangrenzende gebieden dreigt in Rijnboog trouwens ook met de 10.000 vierkante meter winkelruimte die men binnen Rijnboog wil realiseren. Dat zal ten koste gaan (in ieder geval voor een deel) van winkelstraten die het nu al moeilijk hebben, zoals bijvoorbeeld de Rijnstraat.
@Marloes:
Er zijn twee problemen in de Weerdjesstraat. Het eerste probleem betreft het oversteken van voetgangers. De straat vormt een barriere. Met een tunnel kunnen voetgangers ongestoord doorlopen, en hoeven de auto’s niet te stoppen voor de verkeerslichten bij de Nieuwstraat en bij de Rodenburgstraat. Het tweede probleem is de luchtvervuiling en geluidsoverlast. Die overschrijdt nu alle wettelijke normen, waardoor woningbouw volstrekt onmogelijk is. Een tunnel lost ook die problemen op.
Met betrekking tot de fietsersbrug:
De John Frostbrug en de Mandelabrug zijn gebouwd toen de Rijn bij Arnhem nog een belangrijke rol had voor de binnenvaart. Tegenwoordig gaat alle binnenvaart via de Waal en wordt de Rijn vooral voor pleziervaart gebruikt. Dat opent de mogelijkheid voor een ophaalbrug of het weer in ere herstellen van de oude schipsbrug.
Gerard Herbers op zaterdag 4 december 2010 om 12:54 uur
Twee opmerkingen:
1. Op alle 3 plannen staat de Jansbeek ingetekend langs de noordkant van de Eusebius en vervolgens via de Nieuwstraat naar de Rijn. Tijdens de eerste (vervolg)avond over de plannen voor de Jansbeek terug in het centrum op dinsdag is als voorkeur uitgesproken de beek voorlopig te laten eindigen op de Catharinaplaats (achter de Schouwburg). De verdere loop zal afhangen van de Rijnboogplannen. Een sprengenbeek is een kunstmatige waterloop en je kunt er dus alle kanten mee op.
2. Als je de ‘Weerdjestunnel’ alleen toegankelijk maakt voor elektrische auto’s, kan hij veel eenvoudiger worden aangelegd. Zo bevorder je meteen het gebruik van dat type auto’s.
Marloes Lammers op zaterdag 4 december 2010 om 13:07 uur
@gerard opmerking bij punt 2, dan moet alle overige verkeer dat uit zuid komt via de JohnFrost. De chaos is niet te overzien
Gerard Herbers op zaterdag 4 december 2010 om 15:14 uur
@Marloes: Dat heet ‘de grote ring’, die nu al genoemd wordt: via de Nelson Mandelabrug naar Gelredome en via de John Frostbrug naar de Singels.
Wie weet wat de toekomst brengt.
Marloes Lammers op zaterdag 4 december 2010 om 16:45 uur
@Gerard, nu komt verkeer uit de richting van Nijmegen en Malburgen via de de JohnFrost de stad in en verkeer uit de richting Elderveld via de Nelson Mandela. Als je die totale stroom via een en dezelfde weg de stad in wil laten lopen krijg je dezelfde ellende die Nijmegen heeft. Een grote verstopping aan het begin en het einde van de dag
Maren Roelofsen op zondag 5 december 2010 om 2:28 uur
@Arend: mijn excuus, ik bedoelde: ‘Het Cultuurcluster wordt nu het Kunstencluster genoemd’. Van het kenniscluster weet ik niet hoe op dit moment de plannen zijn. Wat ik trouwens opvallend vind, omdat het kenniscluster wel in het aanliggende gebied van hun plannen komt te liggen, maar betrekken dat helemaal niet.
Paul op zondag 5 december 2010 om 12:47 uur
@Maren: De plannen van het Kenniscluster zijn vergevorderd. De eerste werkzaamheden zijn op 1 december begonnen, begin/midden volgend jaar gaat de bouw echt beginnen. En gelukkig wordt het Kenniscluster buiten beschouwing gelaten, doordat het Rijnboogplan toch nog een beetje in stukjes is opgebroken kan een plan als dit tenminste doorgang vinden. Anders was er nu bij het Kenniscluster ook al weer enkele jaren vertraging!
Maren Roelofsen op maandag 6 december 2010 om 14:40 uur
@paul: daar heb je gelijk in, Arnhem kan even geen vertragingen meer gebruiken!
Ien van der Coelen op maandag 6 december 2010 om 17:34 uur
Ik heb de discussie over de plannen voor de Nieuwstraat in Rijnboog gelezen en zie dat er nog wat vragen zijn. Ik zal proberen die vragen te beantwoorden. Het project Nieuwstraat is onderdeel van Rijnboog waarvoor een langetermijn visie is opgesteld: het Masterplan . De doelstellingen die in dit plan voor Rijnboog worden genoemd, staan nog steeds overeind. Onder de naam Cultuur in Rijnboog gaan negen Arnhemse culturele instellingen samenwerken en ‘samenwonen’ in Rijnboog, het Kunstencluster en het Kenniscluster. In het Kunstencluster komen het Museum voor Moderne Kunst, de schouwburg en Focus Filmtheater. De ambitie is dat dit Kunstencluster, mits financieel haalbaar, een plek krijgt in het gebied Nieuwstraat e.o. In het Kenniscluster komen de Bibliotheek Arnhem, Frontoffice Gelders Archief, Volksuniversiteit, het Historisch Museum Arnhem, Kunstbedrijf en enkele creatieve opleidingen van Rijn IJssel. Het Kenniscluster komt tussen de Oude en Nieuwe Oeverstraat. De voorbereidende werkzaamheden hiervoor zijn al gestart en het bestemmingsplan is al in procedure. Volgend jaar start de bouw van het Kenniscluster dat in 2013 klaar is.
Vanzelfsprekend zal er een nieuwe invulling van de gebouwen die verlaten worden, gevonden moeten worden. Gezocht wordt naar functies die passen in het gebied. Denk aan winkels en bovenwoningen voor de panden van het Kunstbedrijf in de binnenstad, een uitgaansfunctie voor het Filmtheater op de Korenmarkt en een (semi)openbare culturele functie voor het Museum voor Moderne Kunst. Voor de schouwburg hangt de herbestemming erg samen met de ontwikkeling van het gehele gebied daaromheen.
Op 2 december hebben we de stand van zaken gepresenteerd van de planontwikkeling Nieuwstraat. Concreet is de hoofdstructuur gepresenteerd waarin de programma’s wonen, winkelen en cultuur een plek krijgen. Dat kan binnen deze hoofdstructuur op verschillende manieren. Vervolgens zijn dan ook drie modellen gepresenteerd die de programma’s schematisch.weergeven. We merken uit de reacties dat deze schema’s abstract en soms zelfs inspiratieloos overkomen. Het is de bedoeling om bij het schetsontwerp al meer beeld te geven van de gewenste sfeer. Concrete uitwerking daarvan vindt echter pas plaats als het schetsontwerp volgend jaar wordt uitgewerkt tot een stedenbouwkundig plan. Kijk voor meer informatie en reageer op onze site www.rijnboog.nl/atelier (modellen hoofdstructuur) . De komende week wordt het schetsontwerp nader uitgewerkt. Presentatie daarvan is op 15 december.
Ien van der Coelen, projectmanager Rijnboog
Eric Derksen op dinsdag 7 december 2010 om 14:19 uur
Met de financiële tegenvaller van Arnhem-Centraal Oost neemt de druk op de grondexploitatie nog verder toe. Het grondbedrijf, tot voor een paar jaar terug de kip met de gouden eieren, komt in de rode cijfers. Om met Bredero te spreken: “Het kan verkeren.”
De vraag is nu wat te doen? Uitstellen of afstellen van alle geplande investeringen en het downsizen van ontwikkelplannen? Of het versneld en goedkoop uitvoeren van plannen om de rentelasten op aangekochte gronden niet verder te laten groeien? Kan dit nog worden toegevoegd aan het vragenuurtje voor de wethouder(s)?
stew op vrijdag 3 december 2010 om 14:23 uur
Ik was bij de presentatie van Tess. Wat was dat zouteloos en ongeinspireerd, een stad als Arnhem onwaardig. Gemiste kans. Wat ben ik benieuwd wat ze in die paar dagen tot de 15e aan schetsontwerp in elkaar kunnen draaien. Hopelijk beter gepresenteerd dan deze tussentijdse schetsen.
Trouwens, hoe kan het dat gemeente Arnhem een Nijmeegs reclamebureau de opdracht geeft om het inspiratieboekje bij dit project in elkaar te zetten. In Arnhem zit genoeg talent om er iets moois van te maken.